Category Archives: Uncategorized

De Toekomst van Baby-Zusje

Ik ben nu dubbel opa. Vandaag, 7 februari 2015, is ons tweede kleinkind, tevens tweede kleindochter, geboren. Wat een schoonheid en geluk. De laatste dagen was de voorlopige naam Baby-Zusje, voor het twee jaar oudere zusje. Baby-Zusje, ik wens je een lang en gelukkig leven. Mooie woorden, maar kan het daarbij blijven? De wereld bevindt zich in grote transitie. Toen ik in 1973 het Rapport van de Club had gelezen dacht ik dat de politiek de duidelijk geschetste problematiek voortvarend zou gaan aanpakken. Tenslotte was de conclusie helder en onweerlegbaar. Linksom of rechtsom zou er iets dramatisch mis gaan in onze wereld als we niet snel maatregelen zouden nemen. Dit was geen hersenspinsel van links radiale ecofreaks maar van een denktank en groep wetenschappers van het MIT betaald door enkele multinationals waaronder Volkswagen. Ze gebruikten World3, een variatie op het eerste systeemmodel van de aarde. Ik begreep pas kort geleden uit een documentaire dat de wetenschappers eigenlijk op zoek waren naar een scenario dat groei kon waarborgen zonder ineenstorting van wereldwijde ecosystemen en landbouw. Ik vermoed dat dat de opdrachtgevers waardevolle informatie zou verschaffen om hun multinationals eeuwig winstgevend te houden. Hoe ze echter ook sleutelden aan de parameters van hun wiskundige computermodel, steeds kwam na groei uiteindelijk totale ineenstorting, opraken van grondstoffen, grootschalige milieuvervuiling, degradatie van landbouwgronden en oceanen. Het gevolg was telkens weer dat de wereldbevolking na een snelle groei steeds een snelle ineenstorting vertoonde. De groep kwam tot de conclusie dat groei altijd gevolgd zou worden door ineenstorting. De ineenstorting is nooit langzaam maar treedt plotseling op. De originele titel van het boek werd dan ook: Limits to Growth, Grenzen aan de Groei. Al voor het rapport uitkwam stemde ik “groen”. Nog op de middelbare school, de toenmalige HBS-B, mocht ik in 1972 voor het eerst stemmen en wel voor de tweede kamer. De kiesgerechtige leeftijd was net verlaagd naar 18 jaar. D66 was de partij die de milieupolitiek introduceerde in Nederland en daarom heb ik jarenlang D66 gestemd. Behalve eind jaren 70 toen er iets met kernwapens was en D66 voor was, reden voor mij een keer PPR te stemmen. Het moge duidelijk zijn dat ik alllang geen D66 meer stem, en inmiddels ook niet meer Groenlinks. Na een aantal jaren fietsen merkte ik dat er niks gebeurde. Geen maatregelen, geen discussie. Alles groeide door, bevolkingen, fabrieken, vuiligheid, bio-industrie, ontbossing. Mijn gedachte werd: Ik kan nu blijven fietsen en als dan over 30 jaar de olie op dan kan ik zeggen: Zie je wel dat ik gelijk had! Wat maakt het uit wat ik doe? Ik ga gewoon meedoen, studeren, auto, vliegen, werken, gezin, kinderen. Wachten tot de olie opraakt. Wachten tot alles weer normaal wordt. De wal zal het schip wel keren. Als de olie opraakt zal het geen klap zijn, maar een geleidelijke daling over een periode van tientallen jaren. Tijd genoeg voor aanpassing. Jaren zat ik te wachten op het moment van peakoil. Een jaar of tien, vijftien, geleden leek het dichtbij te komen. Ik kon niet wachten. Olie zou opraken, fabrieken gaan sluiten, vervuiling stoppen, overbevissing ophouden, ontbossing stoppen. Wat heerlijk zou het worden. Leven zoals mijn oma in Zwammerdam, Molenstraat 41, waar mijn vader was opgegroeid en ik alle vakanties van mijn vierde tot mijn veertiende, vijftiende, doorbracht. Plee achterin de tuin in de schuur, ‘snacht een po onder het bed op de tochtige zolder. In de winter stak mijn oma elke ochtend om 6 uur het potkacheltje aan, de enige verwarming. Ze had al gas, maar kookte voornamelijk op drie petroleumstellen. De heerlijke geur van stoofperen staat in mijn geheugen gegrift. Ze had een waterkraan maar de pomp achter het huis stond er nog en er was de waterput. Elke maandag wasdag met grote pannen in de tuin. Een maal per week de zinken teil in de keuken voor het wekelijkse bad. Ik vermaakte me met het helpen bij de kruidenier naast mijn oma. Hoewel 18 jaar ouder beschouwde ik Freek van L. als een vriend. Warme herinneringen. Daar ging ik voor mijn plezier alle vakanties naartoe hoewel we zelf in een keurige flat in Utrecht woonden met stadsverwarming en badkamer. Helaas, pas in 2009 kwam ik erachter hoe slecht het klimaat ervoor stond en dat als we alle fossiele brandstoffen zouden opbranden dat het einde van een leefbare planeet zou betekenen. Ik ben 60, geboren in 1954. De CO2 in de atmosfeer was 310 ppm in 1954, gestegen met 30 ppm sinds 1750 toen het 280 ppm was. Tijdens mijn leven steeg CO2 met 90 ppm tot 400 ppm nu. Dat is het niveau van 3 miljoen jaar geleden. Ik leef in het rijke westen. Ik ben hoofdschuldige. Mijn leven, mijn welvaart, mijn vakanties, mijn levensstijl, hebben dit veroorzaakt. Wat nu? Ik ben niet iemand die gaat zitten toekijken. Naar Kopenhagen in 2009, daarna contact gezocht met klimaatactivisten. In Nederland samen begonnen met wijstoppensteenkool. Andere activisten verdwenen langzaam. Op een gegeven moment waren we nog met zijn tweeën en een website. De klimaatbeweging was ingezakt, vermoeid, opgebrand. Langzaam begon het weer te groeien en nu lijkt het echt aan te trekken. Het jaar 2015 kan een spectaculair jaar worden. Het boek van Naomi Klein, This Changes Everything, krijgt veel aandacht. De divestment Campaign van 350.org en Bil Mckibben begint vruchten af te werpen. De Climate Games Amsterdam 2015 beloven groter worden dan de eerste versie in 2014. De acties in het Rheinische Braunkohl Revier zijn jaar na jaar gegroeid nadat ik bij de eerste kleine actie was op 15 oktober 2010 met hoogstens 20 man. Dit jaar kan een massabeweging op de been brengen bij de kolenmijnen daar. En als sluitstuk in 2015 de klimaatconferentie, COP21, in Parijs eind november waarvoor nu massaal gemobiliseerd wordt. Het is nog niet genoeg, het is een start, maar het begint ergens op te lijken. En we staan niet alleen, over de hele wereld groeien de acties, demonstraties, manifestaties, blokkades. Ik probeer iets duidelijk te maken maar kan het moeilijk onder woorden brengen. Ik besteed tijd aan klimaatactivisme. Die tijd kan ik dan niet besteden aan mijn familie. Maar feitelijk besteed ik die tijd aan mijn familie. Het is voor die twee lieve kleindochters. Voor hun toekomst. En voor die miljoenen, miljarden, andere kleinkinderen op de wereld. Het was mijn schuld. Sorry.

Advertisements

Opwarming briljant in beeld

Een onderwerp bestuderen en begrijpen is lastig. Lezen, rekenen, natuurkunde, geschiedenis. En het aan anderen overbrengen is nog moeilijker, veel moeilijker. Anders kon iedereen met een Atheneum diploma op zak wel meteen voor de klas gaan staan. Nee, daarvoor moet je eerst nog minimaal 4 jaar doorstuderen, het onderwerp dat je wilt gaan doceren veel dieper begrijpen en daarbij lesmethodieken leren. En dan zijn er eigenlijk nog maar enkele leraren die het werkelijk goed kunnen, iets duidelijk uitleggen.

Met klimaatopwarming is het niet anders. Ik heb me er de afgelopen jaren aardig in verdiept en ben ook steeds aan het zoeken hoe ik het anderen kan duidelijk maken. Niet alleen wat er gebeurt maar ook wat de consequenties zijn, voor alle ecosystemen, voor ons, voor het voortbestaan van de planeet zoals we die kennen. Het is jammer maar ik zie ook nauwelijks echte klimaatwetenschappers die de boodschap duidelijk kunnen brengen voor een breed publiek.

Zo is James Hansen de briljante wetenschapper en zijn vriend Bill Mckibben de briljante spreker.

Zo nu en dan kom ik iets goeds tegen dat ik verder gebruik, soms iets briljants. Zoals nu.

cold-record

Er zijn veel manieren om opwarming weer te geven, vaak zie je ingewikkelde wereldkaarten met veranderende kleuren overal. Verwarrend en voornamelijk geschikt voor specialisten.

Dit is het beste dat ik tot nu toe gezien heb. Daarom geen uitleg nodig.

Behalve dit: op het moment dat de video gepubliceerd werd was er in het noord-oosten van de VS net een historische sneeuwstorm geweest met op sommige plekken sneeuwval van meer dan 1.5m in een paar uur.

2014 On Pace for Hottest Year

Video, 1:10 min.  

So you think it’s cold?

Bron: Climate Central

2014 Set for Record Hot; Record Cold Thing of the Past

This Changes Everything: The Perfect Storm

Naomi Klein heeft niet veel boeken geschreven maar als ze er een schrijft is het ook meteen een belangrijk werk. No Logo en The Shock Doctrine zijn (jonge) klassiekers.

Afgelopen september kwam haar nieuwe boek uit waar ze ruim vijf jaar aan gewerkt heeft.

This Changes Everything, Capitalism vs the Climate

Ik ben pas op pagina 50 van de 466 (waarna nog 30 pagina’s notes) maar het is al duidelijk dat dit een belangrijk werk is. De afgelopen jaren werden al wat tipjes van de sluier opgelicht door artikelen van haar hand her en der. De afgelopen jaren heeft ze gelezen, gepraat en vele conferenties bijgewoond. Nu zou iedereen dat kunnen, maar de scherpe analyses en conclusies die ze verwoordt daar moet je Naomi Klein voor heten. Connecting the dots.

Conclusie is dat de strijd tegen klimaatverandering en kapitalisme hand in hand moeten gaan. Klimaatopwarming tegen gaan binnen een kapitalistische context gaat niet lukken.

Ze fileert vlijmscherp de psychologie van de climate-change-deniers.  Ze legt uit dat juist op het moment dat de muur viel, en de wereld totaal overging naar vrije markt, klimaatopwarming een vreselijk probleem bleek te worden. En de maatregelen die nodig zijn om klimaatopwarming tegen te gaan vergen fors ingrijpen die niet in dat vrije markt mechanisme passen. Dat is o.a. de reden dat de klimaatonderhandelingen al ruim 20 jaar vastzitten.

Dus links en eco aller landen, verenig u!

Als we ons verenigen dan hebben we The Perfect Storm.

Ren nu direkt naar de dichtsbijzijnde boekwinkel, bij voorkeur een linkse rakkers boekwinkel als de rooie rat in Utrecht of Het Fort van Sjakoo in Amsterdam en bemachtig je eigen exemplaar. Bij de rooie rat kun je ook online bestellen.

naomi-klein-achterkant

Video, 1:40u, presentatie van Naomi Klein en interview over het boek.

 

 

Gaat niet goed met Groenland

Dat Groenland smelt is bekend. Hoeveel en hoe snel, dat is onderwerp van onderzoek. Het is wel veel een het gaat steeds neller. Helaas is resultaat van nieuw onderzoek nooit eens positief. Het blijkt altijd weer erger dan gedacht. Zo ook nu. Als je Groenland als een groot massief blok ijs beschouwt dan kun je redelijk goed uitrekenen hoe snel het zal smelten bij een bepaalde temperatuurstijging, als je de juiste universitaire opleiding hebt. Maar de werkelijkheid blijkt weer eens gecompliceerder. Nieuw onderzoek wijst uit dat langs de kusten van Groenland, verborgen onder het ijs, een soort lange fjorden landinwaarts steken. Dat betekent dat het opwarmende zeewater een grote invloed op het smelten heeft, dit smelten sneller zal gaan en vervolgens grote massa’s ijs van de omringende gletsjers versneld zullen gaan afschuiven. Er is weer eens een postieve terugkoppeling aan het werk. Er werd namelijk aangenomen dat bij een stijgende zeespiegel het ijs lang de kust daardoor een beetje zou smelten, maar door de fjorden dringt het opwarmende zeewater veel verder naar binnen, zal er meer ijs smelten dan verwacht, waardoor de zeespiegel weer sneller stijgt dan verwacht. O jee.

De bodem wordt dus onder de gletsjers weggeslagen. Het ijs in het dal, het fjord, dat onder water ligt, smelt door het binnendringende opwarmende zeewater. De massale gletsjers daarboven verliezen hun steun een glijden gewoon in zee om daar te smelten.

Nog een andere positieve terugkoppeling, niet uit dit onderzoek, is het feit dat als het ijs van boven smelt de top lager komt te liggen. Op lagere hoogte is het warmer. Dus hoe lager het ijs, hoe sneller het smelt.

Bij klimaatopwarming lijken alleen positieve terugkoppelingen te bestaan. Uit paleoklimatologie, de wetenschap die het verleden van het klimaat onderzoekt, blijkt dat fasen van opwarming altijd snel verlopen. De opwarming na de laatste ijstijd die rond 18.000 jaar geleden eindigde duurde 6000 jaar en stabiliseerde abrupt 12.000 jaar geleden. Perioden van afkoeling in de fase van warme tijd naar ijstijd lagen in de orde van 50.000 to 100.000 jaar.

Het IPCC rapport, op zich alarmerend genoeg, rekent positieve terugkoppelingen nog niet mee. Dat schrijven ze ook. Er zijn zoveel onzekerheden dat niemand weet hoe die te berekenen. Smeltende toendra’s waar grote hoeveelheden methaan uit vrijkomen, verdrogend en brandend oerwoud. Dat we ze niet kunnen berekenen betekent niet dat ze er niet zijn. Het betekent alleen dat de scenario’s van het IPCC te optimistisch zijn. En die waarschuwing uit het IPCC zelf.

BRON:

The Guardian

Nature Geoscience